“What is important now is to recover our senses. We must learn to see more, to hear more, to feel more.
In place of a hermeneutics we need an erotics of art.”

-Susan Sontag, “Against Interpretation”

«Η δουλειά του ζωγράφου είναι να δει τον κόσμο όπως είναι κάτω από το πέπλο της ερμηνείας, να τον φανταστεί όπως υπήρξε προτού κατακερματιστεί σε ένα δίκτυο νοημάτων και αντικειμένων.»

-David Batchelor  για τον Cezanne, Chromophobia,

Στα πλαίσια της σειράς εικαστικών εγκαταστάσεων της Σοφίας Τούμπουρα υπό το γενικό τίτλο Unmonumental, οι εικαστικοί Σοφία Τούμπουρα και Παναγιώτης Σαμσαρέλος παρουσιάζουν τη 2η κατά σειρά συνεργασία τους.

O τίτλος Unmonumental που φέρουν οι μνημειακού μεγέθους εγκαταστάσεις αναφέρεται σε μια τέχνη που το τεκμήριο της ύπαρξής της έγκειται σε αυτή καθεαυτή τη βιωματική σχέση της με το κοινό και όχι στην μακροπρόθεσμη υλική παρουσία της.

Ετερόκλητα αντικείμενα, συνθετικά βιομηχανικά προϊόντα και απόβλητα, readymades αλλά και φυσικά ανεπεξέργαστα υλικά, μαζί με έντονα ή απαλά, ωμά ή δουλεμένα χρώματα, ήχοι, αφήνονται να φέρουν με προφανή τρόπο το ιστορικό, συμβολικό και συναισθηματικό τους φορτίο, σε ένα παιχνίδι αντιθέσεων και συμφιλιώσεων όπου η σύνθεση διατηρείται σε ένα επίπεδο δυναμικής, οριακής ισορροπίας.

Η σύνθεση δομείται τόσο σε αισθητηριακή όσο και σε εννοιολογική βάση, σε μια προσπάθεια απάλειψης της απόστασης μεταξύ ερμηνείας και οπτικοακουστικού ερεθίσματος.

Στην 5^η αυτή συνέχεια της σειράς η απεύθυνση στη συναισθηματική αντίληψη του κοινού εντατικοποιείται συνειδητά:  βρισκόμαστε σε μια ιστορική φάση της Δυτικής σκέψης, όπου η ύπαρξη και η σημαντικότητα της συναισθηματικής νοημοσύνης του ανθρώπου αναγνωρίζονται και αποκαθίστανται, όχι μόνο από εναλλακτικές προσεγγίσεις των τεχνών και των γραμμάτων, αλλά ακόμα και από τον πιο «σκληρό» πυρήνα των θετικών ανθρωπιστικών επιστημών, όπως η νευροφυσιολογία και η νευροπαθολογία. (εμβληματική αναφορά στο θέμα από αυτήν την σκοπιά αποτελεί η έρευνα για τη συναισθηματική νοημοσύνη του Daniel Goleman, το πρώτο και ομώνυμο σχετικό βιβλίο “Συναισθηματική Νοημοσύνη” εκδόθηκε το 1995.)

Απέναντι σε αυτή την στροφή, η σύγχρονη εικαστική σκηνή μοιάζει να επιδεικνύει μια κάποια αδράνεια: από τη μία παρατηρούμε μια αγκύλωση στην αποστείρωση και απογύμνωση της τέχνης από το θυμικό κομμάτι της ανθρώπινης έκφρασης, όπως τη βιώσαμε εν μέρει κατά την κορύφωση της εννοιακής περιόδου της σύγχρονης τέχνης. Από την άλλη, ζούμε ως καλλιτέχνες τη σύγχρονη απαίτηση για μια αναλυτική θεωρητικοποίηση, χωρίς τον επικυρωτικό μανδύα της οποίας το εκάστοτε έργο κινδυνεύει a priori να μην εκληφθεί σοβαρά από τον κόσμο των επαγγελματιών της σύγχρονης τέχνης, και κατά συνέπεια να αποκλειστεί από την πρόσβαση στο κοινό. Η πρακτική της ακραίας θεωρητικοποίησης της τέχνης όχι μόνο «στεγνώνει» την αίσθηση που αποπνέει ένα έργο τέχνης, αλλά ενδέχεται εν τέλει να απορρίψει ως ασυνάρτητα τα έργα εκείνα που πραγματικά δεν περιγράφονται λεκτικά, δεν ερμηνεύονται νοηματικά, παρά μπορούν μονάχα να επικοινωνήσουν τον εαυτό τους με τη δυναμική της ίδιας της εικαστικής τους γλώσσας, με τη χρησιμοποίηση μη λεκτικών κωδικών επικοινωνίας, με την απεύθυνσή τους στον συγκινησιακό νου του θεατή.

Θυμηθείτε δύο κλασικά πλέον κινηματογραφικά παραδείγματα που πραγματεύονται ακριβώς αυτή τη δύναμη και τη σημαντικότητα της συναισθηματικής νοημοσύνης. Το 1981 ο Ζαν Ζακ Ανό στην ταινία “ο πόλεμος για τη φωτιά” αφηγείται τη δική του εκδοχή για την επικράτηση του Homo Sapiens έναντι του Νεάντερταλ. Τα στρατηγικά σημεία στα οποία ο Sapiens υπερτερεί είναι η Γνώση και το Συναίσθημα: η γνώση σχετικά με τη διαδικασία του ανάμματος της ζωοδότρας για την εποχή φωτιάς, και η ικανότητά του να αναπτύσσει συναισθηματικούς δεσμούς, που ενισχύουν την αλληλεγγύη μεταξύ των μελών της κοινότητας αποτελώντας προστατευτικό μανδύα για την επιβίωσή της. Ο τυχερός πρωταγωνιστής Νεάντερταλ γλυτώνει από τον αφανισμό στον οποίο οδηγείται η υπόλοιπη φυλή του, μαθαίνοντας τα μυστικά της φωτιάς και του συναισθηματικού έρωτα, και τα δύο από μια Sapiens κοπέλα.

Την αμέσως επόμενη χρονιά, βγαίνει στους κινηματογράφους το φουτουριστικό ”Blade Runner”, κατά τον δημιουργό του, Ridley Scott, η πιο ολοκληρωμένη ταινία του. Η ταινία αφηγείται την ιστορία της εξέγερσης και της βίαιας προσπάθειας αυτονόμησης των πιο εξελιγμένων ανθρωπόμορφων ρομπότ, των ρέπλικας. Φτιαγμένες από μεγαλοφυείς επιστήμονες κατ’ εικόνα των ανθρώπων αλλά με μακράν βελτιωμένες λειτουργικές δυνατότητες, οι ρέπλικες κάνουν την επανάσταστή τους όχι για να διεκδικήσουν χρήματα ή εξουσία, αλλά γιατί, απρόβλεπτα, αναπτύσσουν συναισθήματα που τις ωθούν να εξοκείλουν από την προδιαγεγραμμένη, ετεροκαθορισμένη πορεία της ύπαρξής τους, για να χαράξουν μια άλλη, δικιά τους.

Σοφία Τούμπουρα (εικαστικός, κοινωνιολόγος)

Η Σοφία Τούμπουρα γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1977.Σπούδασε Kοινωνική Aνθρωπολογία και Kοινωνιολογία στο Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, ολοκληρώνοντας αντίστοιχα πτυχίο και μεταπτυχιακό. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στα αντικείμενα της οπτικής ανθρωπολογίας και της κοινωνικής φιλοσοφίας. Ακολούθησαν σπουδές στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών Αθήνας όπου φοίτησε στο εργαστήρι ζωγραφικής του Γιάννη Ψυχοπαίδη και στο εργαστήρι γλυπτικής του Νίκου Τρανού. Κατά τη διάρκεια των σπουδών της ασχολήθηκε με το βίντεο, τις γλυπτικές κατασκευές, τη ζωγραφική μεγάλων επιφανειών και τις εικαστικές εγκαταστάσεις. Αποφοίτησε με άριστα το 2008.Χρησιμοποιεί ένα ευρύ φάσμα εικαστικών μέσων, από υλικό χρώμα και εικαστικές εγκαταστάσεις στο χώρο μέχρι ψηφιακή ζωγραφική και ελεύθερο καλλιτεχνικό ντοκιμαντέρ.Έχει συμμετάσχει σε φεστιβάλ ντοκιμαντέρ και βιντεοτέχνης, σε ομαδικές εικαστικές εκθέσεις, έχει πραγματοποιήσει site specific εικαστικές εγκαταστάσεις, οπτικοακουστικά projects, ατομικές παρουσιάσεις καθώς και καλλιτεχνικές συνεργασίες, στις οποίες έχει μια ιδιαίτερη προτίμηση.Είναι ιδρύτρια και επικεφαλής της ομάδας του μη κερδοσκοπικού artist run project space OpenShowstudio. Ζει και εργάζεται σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη.

Ο Παναγιώτης Σαμσαρέλος γεννήθηκε στη Λάρισα το 1978. Σπούδασε animation, strip comic, αρχές σκηνοθεσίας και σκηνογραφίας στο εργαστήρι ελευθέρων σπουδών Ορνεράκης. Ακολούθησαν σπουδές στην Ακαδημία Καλών Τεχνών του Μιλάνο με καθηγητή τον Alberto Garutti και έμφαση στις βιντεο-εγκαταστάσεις, την ψηφιακή επεξεργασία εικόνας και τη φωτογραφία.  Από το 2008 ζει και εργάζεται στην Ρώμη, όπου είναι τελειόφοιτος μεταπτυχιακών σπουδών στην Ακαδημία Καλών Τεχνών. Έχει συμμετάσχει σε πολλά ομαδικά projects, δράσεις, παραγωγές ντοκιμαντέρ και ταινιών μικρού μήκους σε Ελλάδα και Ιταλία.